مجموعه سایت های ما
جایی برای یادگیری بیشتر

فناوری یعنی چه؟

0

تکنولوژی یا فناوری (علم مهارت که از دو واژه یونانی techne به معنای هنر و مهارت و زبردستی و -logia به معنای علم گرفته شده است) اولین بار به طور دقیق توسط Jacob Bigelow در سال ۱۸۲۹ به صورت مقابل تعریف شد:” اصول، فرآیند ها و اصطلاحات مربوط به هنر های برجسته تر، به خصوص آن هایی که شامل کاربرد های علم می شوند و از طریق ترویج نفع جامعه به همراه کسب درآمد برای کسانی که به دنبال آن هستند، مفید محسوب می شوند.” در ادامه همراه دیجیتالیا باشید .

استفاده از واژه تکنولوژی در طی ۲۰۰ سال گذشته تغییر چشمگیری یافته است. قبل از قرن بیستم، این واژه در زبان انگلیسی متداول به شمار نمی رفت و از آن یا برای اشاره به توصیف و مطالعه هنر های مفید و یا برای اشاره کردن به تحصیلات فنی(مشابه تحصیلاتی که از سال ۱۸۶۱ در MIT ارائه می شد) استفاده می شد.

واژه تکنولوژی در قرن بیستم و در ارتباط با انقلاب دوم صنعتی رواج یافت. معانی این واژه در اوائل قرن بیستم، زمانی که دانشمندان علوم اجتماعی آمریکا که اولین شان تورستن وبلن بود، ایده های پشت مفهوم آلمانی Technik را به واژه تکنولوژی منتقل کردند، تغییر کرد. در زبان آلمانی و سایر زبان های اروپایی، بین واژه های technik و technologie تمایزی وجود دارد که در زبان انگلیسی موجود نیست و در انگلیسی هر دو واژه به صورت تکنولوژی ترجمه می شوند. تا اواخر دهه ۳۰ میلادی، واژه تکنولوژی نه تنها به مطالعه و فراگیری علوم صنعتی، بلکه به خود علوم صنعتی نیز اشاره می کرد.

در سال ۱۹۳۷، Read Bain، جامعه شناس آمریکایی نوشت “تکنولوژی شامل همه ابزار ها، ماشین ها،‌ ظروف، سلاح ها، آلات، مسکن، پوشاک، دستگاه های ارتباطی و حمل و نقلی و مهارت هایی است که از طریق شان، آن ها را تولید و از آن ها استفاده می کنیم است.” تعریف Bain امروزه نیز بین محققان، به خصوص دانشمندان علوم اجتماعی، متداول است. دانشمندان و مهندسان عمدتا ترجیح می دهند تا تکنولوژی را به جای چیز هایی که مردم آن ها را تولید و از آن ها استفاده می کنند به صورت علم کاربردی تعریف کنند. اخیرا، از فیلسوف های اروپایی واژه تکنیک کمک گرفته اند تا معنای واژه تکنولوژی را به شکل های مختلفی از ابزاری بودن دلیل( مشابه کار میشل فوکو به نام تکنولوژی های خود) تعمیم دهند.

فرهنگ های لغت و محققان تعریف های مختلفی را از تکنولوژی ارائه کرده اند. فرهنگ لغت مریام-وبستر، تعریفی از این واژه را ارائه می دهد:” استفاده از علم در صنعت، مهندسی و … برای اختراع چیز های مفید با حل مشکلات” و “ماشین، قطعه ای از تجهیزات، روش و… که توسط تکنولوژی خلق شده است.” Ursula Franklin، در سخنرانی معروف خود در سال ۱۹۸۹ با نام “دنیای واقعی تکنولوژی” تعریف دیگری از این مفهوم را ارائه داد:” تکنولوژی کاربرد است؛ یعنی روشی که از طریق آن کار ها را انجام می دهیم.” از این واژه عمدتا به جای اشاره به مفهوم کلی تکنولوژی، برای اشاره به زمینه خاصی از تکنولوژی، یا اشاره به تکنولوژی های سطح بالا و‌ یا وسایل الکترونیکی مصرفی استفاده می شود. Bernard Stiegler در کتاب تکنیک و زمان خود، تکنولوژی را به دو صورت تعریف می کند: به عنوان” تعقیب حیات با ابزاری به غیر از حیات” و “ماده سازمان دهی شده غیر ارگانیک.”

گسترده ترین تعریف تکنولوژی به عنوان گونه ها،‌ چه مادی و چه غیر مادی است که از طریق استفاده از تلاش های ذهنی و فیزیکی و برای به دست آوردن مقداری ارزش ساخته می شوند. در این کاربرد، تکنولوژی به ابزار ها و ماشین هایی اشاره دارد که ممکن است از آن ها برای حل مشکلات دنیای واقعی استفاده شود. این واژه بسیار گسترده است و میتواند شامل ابزار های ساده مانند دیلم یا قاشق چوبی، یا ماشین های پیچیده تر مانند ایستگاه فضایی یا شتاب دهنده ذرات باشد. ابزار ها و ماشین آلات نیازی ندارند تا به صورت مادی وجود داشته باشند: تکنولوژی مجازی مانند نرم افزار های کامپیوتری و روش های کسب و کار همه در سایه این تعریف از تکنولوژی قرار می گیرند. W. Brian Arthur نیز به طور مشابه تکنولوژی را به صورت گسترده و به عنوان “وسیله ای برای رسیدن به هدف های انسان” تعریف می کند.

همچنین از واژه تکنولوژی می توان برای اشاره به مجموعه ای از روش ها استفاده کرد. در این زمینه، تکنولوژی وضعیت فعلی دانش انسان برای چگونگی ترکیب کردن منابع با یکدیگر برای تولید محصولات مورد نظر، حل مشکلات، برطرف کردن نیاز ها یا برآورده کردن خواسته ها است. در این حالت، تکنولوژی شامل روش های فنی، مهارت ها، فرآیند ها، تکنیک ها، ابزار و مواد اولیه است. وقتی تکنولوژی با واژه دیگری ترکیب می شود، مثلا تکنولوژی پزشکی یا تکنولوژی فضایی، به وضعیت دانش و ابزار آن زمینه اشاره می کند. “تکنولوژی های پیشرو” به تکنولوژی های سطح بالایی اشاره دارد که در هر زمینه ای در اختیار بشریت قرار دارد.

به تکنولوژی می توان به عنوان فعالیتی که فرهنگ را شکل یا تغییر می دهد نیز نگاه کرد. علاوه بر این، تکنولوژی کاربرد ریاضی، علوم و هنر برای بهتر کردن زندگی نسبت به آنچه می شناسیم نیز هست. مثالی مدرن در این زمینه، ظهور تکنولوژی ارتباطات است که موانع موجود بر سر راه تعاملات انسانی را کاهش داده و در نتیجه کمک کرده تا خرده فرهنگ های جدیدی به وجود بیایند؛ فرهنگ مجازی، در قلب خود توسعه اینترنت و کامپیوتر ها را در بر دارد. تکنولوژی همیشه باعث بهبود فرهنگ به صورت خلاقانه نمی شود؛ تکنولوژی همچنین می تواند از طریق ابزارهایی مانند تفنگ ها برای تسهیل سرکوب سیاسی و جنگ نیز استفاده شود. به عنوان یک فعالیت فرهنگی، تکنولوژی حتی قبل از علم و مهندسی، که هر دو به جنبه هایی از تلاش های تکنولوژیکی رسمیت می بخشند، وجود داشته است.

علم، مهندسی و تکنولوژی

تمایز بین علم، مهندسی و تکنولوژی همیشه شفاف نیست. علم دانش سیستماتیک از دنیای فیزیکی یا مادی است که از طریق مشاهده و آزمایش به دست می آید. تکنولوژی ها اغلب محصولات انحصاری علم نیستند زیرا باید پیش نیاز هایی مانند مطلوبیت، کاربرد پذیری و ایمنی را نیز برطرف کنند.

مهندسی، فرآیند هدف محور طراحی و ساخت ابزار و سیستم ها به منظور بهره برداری از پدیده های طبیعی برای استفاده کاربردی انسان است که اغلب( اما نه همیشه)، از نتایج و روش های علمی استفاده می کند. توسعه تکنولوژی از زمینه های مختلفی از دانش از قبیل علم، مهندسی و دانش های ریاضی، زبانی و تاریخی استفاده می کند تا بتوان نتایجی کاربردی به دست بیاورد.

تکنولوژی اغلب پیامد علم و مهندسی به شمار می رود. این در حالی است که تکنولوژی به عنوان یک فعالیت انسانی، از هر دو زمینه علم و مهندسی قدمت بیشتری دارد. برای مثال، علم ممکن است جریان الکترون ها در مواد رسانا را از طریق استفاده از ابزار ها و دانش فعلی مورد بررسی قرار دهد. این دانش جدید ممکن است توسط مهندسان برای ساخت ابزار ها و ماشین های جدید مانند مواد نیمه رسانا، کامپیوتر ها و سایر شکل های تکنولوژی های پیشرفته مورد استفاده قرار بگیرد. از این نظر، هم دانشمندان و هم مهندسان را می توان به عنوان افرادی که با تکنولوژی سروکار دارند در نظر گرفت. این سه اغلب به عنوان یک زمینه برای اهداف تحقیقاتی و ارجاع در نظر گرفته می شوند.

به طور مشخص، روابط دقیق بین علم و تکنولوژی توسط دانشمندان، تاریخ دانان و سیاست گذاران اواخر قرن بیستم مورد بحث و گفتگو قرار گرفته است. بخشی از علت این کار این است که چنین بحث و گفتگو هایی می تواند کمک های مالی به علوم پایه و علوم کاربردی را اطلاع رسانی کند. برای مثال، بلافاصله پس از پایان جنگ جهانی دوم، در ایالات متحده این دیدگاه به صورت گسترده وجود داشت که تکنولوژی به طور ساده “علم کاربردی ” است و تخصیص بودجه برای علوم پایه، منجر به بهره برداری از نتایج تکنولوژیکی در زمان مناسب خواهد شد. تفسیر این فلسفه را می توان به صورت آشکار در رساله Vannevar Bush در زمینه سیاست گذاری علمی پس از جنگ با نام “علم، جبهه بی پایان” مشاهده کرد. در این رساله نوشته شده:” محصولات جدید، صنایع جدید و شغل های بیشتر به گسترش پیوسته دانش قوانین طبیعت نیاز دارند… این دانش ضروری و جدید را تنها می توان از طریق تحقیق بر روی علوم پایه به دست آورد.”

با این حال، در اواخر دهه ۶۰ میلادی، این دیدگاه به طور مستقیم مورد حمله قرار گرفت که منجر به انجام اقداماتی برای تامین مالی علم برای کارهایی با اهداف مشخص شد( اقداماتی که با مخالفت جامعه علمی مواجه شد). این مسئله همچنان مورد بحث است اما بیشتر تحلیل گران با این مدل که تکنولوژی نتیجه تحقیق علمی است مخالف هستند.

فناوری یعنی چه؟

تاریخچه تکنولوژی

پارینه سنگی ( ۵/۲ میلیون تا ۱۰ هزار سال پیش)

استفاده از ابزار توسط انسان های اولیه اغلب بخشی از فرآیند کشف و تکامل بود. انسان های اولیه از گونه های هومینید(انسانیان) دو پایی که به دنبال غذا می گشتند و جرم مغزیشان معادل یک سوم مغز انسان های مدرن است، تکامل پیدا کردند. استفاده از ابزار برای بیشتر تاریخ انسان های اولیه بدون تغییر باقی ماند. حدودا ۵۰ هزار سال پیش، استفاده از ابزار و مجموعه رفتار های پیچیده( مدرنیته رفتاری) ظاهر شدند که به عقیده بسیاری از باستان شناسان به ظهور یک زبان کاملا مدرن نیز مرتبط است.

ابزار های سنگی

هومینید ها، میلیون ها سال قبل شروع به استفاده از ابزار های اولیه سنگی کردند. ابزار های سنگی اولیه تنها کمی بیشتر از یک تکه سنگ خرد شده بودند اما حدودا ۷۵ هزار سال قبل، صاف کردن قسمت های تیز سنگ از طریق فشار اعمالی توسط سنگی دیگر موجب شد تا ابزار های ظریف تری ساخته شوند.

آتش

کشف و استفاده از آتش، یک منبع انرژی ساده با کاربرد های بسیار زیاد،‌ نقطه عطفی در تکامل تکنولوژیک انسان به شمار می رود. تاریخ دقیق کشف آتش معلوم نیست اما شواهدی از استخوان های سوخته حیوانات در گهواره نوع بشر(افریقای جنوبی) این احتمال را تقویت می کند که کشف آتش، قبل از یک میلیون سال قبل اتفاق افتاده است. اجماع محققان به این نکته اشاره دارد که انسان راست قامت، آتش را بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار سال قبل تحت کنترل خود در آورده است. آتش که سوخت آن چوب و زغال بود به انسان های اولیه اجازه داد تا غذای خود را طبخ کنند و به این ترتیب قابلیت هضم شدن آن را افزایش داده، ارزش غذایی آن را بهبود بخشیده و همچنین تعداد غذاهایی را که قابل خوردن بودند، افزایش دهند.

پوشاک و سرپناه

دیگر پیشرفت های تکنولوژیکی که در عصر پارینه سنگی اتفاق افتاد پوشاک و سرپناه بود. نمی توان تاریخ مشخصی را به استفاده از این دو تکنولوژی اختصاص داد اما آن ها نقش کلیدی در پیشرفت بشر داشتند. با جلو رفتن عصر پارینه سنگی، سرپناه ها و خانه ها پیچیده تر شده و دارای جزئیات بیشتری بودند. حدود ۳۸۰ هزار سال قبل، انسان ها کلبه های موقت چوبی می ساختند. پوشاک که از خز و پوست حیوانات شکار شده تهیه می شد به بشریت کمک کرد تا به مناطق سردسیر تر نیز مهاجرت کند؛ حدود ۲۰۰ هزار سال قبل، انسان ها شروع به مهاجرت از آفریقا کردند و به قاره های دیگر مانند اوراسیا وارد شدند.

نوسنگی تا عصر باستان (۱۰ هزار سال قبل تا ۳۰۰ سال پس از میلاد مسیح)

صعود تکنولوژیکی انسان در زودترین حالت از دورانی که با نام نوسنگی می شناسیم شروع شد. اختراع ابزار های سنگی صیقل خورده پیشرفت بزرگی بود که به انسان ها اجازه می داد تا جنگل ها را در مقیاس بزرگ از بین ببرند تا بتوانند مزارع خود را احداث کنند. این کاربرد ابزار های سنگی در عصر نوسنگی به طرز چشمگیری افزایش یافت اما در عصر قبلی، یعنی میان سنگی نیز در برخی مناطق مانند ایرلند، مورد استفاده قرار گرفته بود. کشاورزی غذای افراد بیشتری را تامین می کرد و گذار به حالت یکجا نشینی، امکان بزرگ کردن چندین بچه به طور همزمان را فراهم کرد زیرا در این حالت،‌ دیگر نیازی به حمل نوزادان نبود. علاوه بر این،‌ کودکان آمادگی بیشتری برای تامین نیروی کار لازم برای پرورش گیاهان، نسبت به یک اقتصاد شکارچی-گردآورنده داشتند.

با این افزایش جمعیت و در دسترس بودن نیروی کار، تخصص نیروی کار نیز افزایش پیدا کرد. عاملی که باعث گذار از روستا های نوسنگی اولیه به شهر های اولیه مانند اوروک و اولین تمدن ها، مانند سومر شد، مشخص نیست. با این وجود گمان می رود، ظهور ساختار های اجتماعی که بیشتر و بیشتر سلسله مراتبی می شدند و همچنین نیروی کار متخصص، تجارت و جنگ بین فرهنگ های مجاور و نیاز به اقدام دسته جمعی برای غلبه بر چالش های محیطی مانند آبیاری، همه نقشی موثر در این امر ایفا کرده باشند.

ابزار های فلزی

پیشرفت های پیوسته منجر به اختراع کوره و بادبزن ها شد و برای اولین بار توانایی ذوب و شکل دهی به فلزات مانند طلا، مس، نقره و سرب( فلزات نیتیو که به شکل نسبتا خالص در طبیعت یافت می شوند) به دست آمد. مزایای ابزار های مسی نسبت به ابزار ها ساخته شده با سنگ، استخوان و چوب به سرعت برای انسان های اولیه مشخص شد و مس نیتیو احتمالا از اوائل دوره سنگی مورد استفاده قرار می گرفته است. مس نیتیو معمولا در طبیعت به مقادیر زیاد یافت نمی شود اما کانسار های مس بسیار متداول هستند و برخی از آن ها در صورتی که در آتش ناشی از چوب یا زغال بسوزند، به راحتی فلز مورد نظر را آزاد می کنند. در نهایت، استفاده از فلزات منجر به کشف آلیاژ هایی مانند برنز و برنج شد( حدود ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد). اولین موارد استفاده از آلیاژ های آهن، مثل فولاد، به ۱۸۰۰ سال قبل از میلاد باز می گردد.

انرژی و حمل و نقل

در عین حال، انسان ها در حال یادگیری کنترل سایر شکل های انرژی نیز بودند. اولین مورد استفاده شناخته شده از انرژی بادی، کشتی های بادبانی است؛ اولین مورد از کشتی های بادبانی به قایقی در رود نیل و در هشتمین هزاره قبل از میلاد مسیح مربوط است. از زمان های ما قبل تاریخ، مصریان احتمالا از نیروی طغیان سالانه رود نیل برای آبیاری زمین هایشان استفاده می کردند و به تدریج یاد گرفتند بیشتر نیروی آن را از طریق ساخت کانال های آبیاری مخصوص و حوضچه ها، تنظیم و کنترل کنند. سومری های باستان هم در بین النهرین از سیستمی پیچیده از کانال ها و خاکریز ها برای منحرف کردن آب دجله و فرات برای مصارف آبیاری استفاده می کردند.

بنا به باستان شناسان، چرخ حدودا ۴ هزار سال قبل از میلاد مسیح به صورت مستقل و تقریبا همزمان در بین النهرین(عراق امروزی)، قفقاز شمالی(فرهنگ مایکوپ) و اروپای مرکزی امروزی اختراع شد. تخمین هایی که در زمینه زمان حدودی این اتفاق زده می شود به بازه ۵۵۰۰ تا ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مربوط است و بیشتر محققان آن را به حدود ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد نسبت می دهند. قدیمی ترین آثار باستانی که در آن نگاره هایی از ارابه های چرخ دار نمایش داده شده اند به ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد باز می گردند. با این وجود، ممکن است چرخ از هزار سال قبل تر از این نقاشی ها نیز مورد استفاده قرار گرفته باشد. اخیرا، قدیمی ترین چرخ چوبی شناخته شده در جهان، در مرداب های Ljubljana اسلوونی کشف شد.

اختراع چرخ، باعث انقلابی در تجارت و جنگ شد. خیلی طول نکشید که انسان ها پی بردند می توان از واگن های چرخ دار برای حمل بار های سنگین استفاده کنند. سومری های باستان از چرخ سفالگری استفاده می کردند و ممکن است آن را اختراع نیز کرده باشند. یک چرخ سنگی سفالگری که در شهر اور پیدا شد به سال ۳۴۲۹ قبل از میلاد باز می گردد و حتی قسمت های شکسته شده سفال های قدیمی تری که با کمک چرخ ساخته شده بودند نیز در همان محل پیدا شد. چرخ های سفالگری سریع(چرخشی) امکان تولید انبوه ظروف سفالی را فراهم کردند اما این استفاده از چرخ به عنوان انتقال دهنده انرژی( از طریق چرخ های آبی، بادی و حتی تردمیل های اولیه) بود که انقلابی در استفاده از منابع انرژی غیرانسانی به وجود آورد. اولین گاری های دو چرخ دار از تراووا( ابزاری برای حمل بار توسط چارپایان) ایده گرفته و اولین بار حدود ۳ هزار سال قبل از میلاد در بین النهرین و ایران مورد استفاده قرار گرفتند.

قدیمی ترین راه های ساخته شده، خیابان های سنگفرش شده شهر اور و جاده های چوبی که از باتلاق های Glastonbury انگلستان عبور می کردند هستند که هر دو به چهار هزار سال قبل از میلاد باز می گردند. اولین جاده با مسافت بالا، که حدودا ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد مورد استفاده قرار گرفت طولی نزدیک به ۱۵۰۰ مایل داشت و از خلیج فارس تا دریای مدیترانه گسترش یافته بود اما به صورت سرتاسری فرش نشده بود و تنها بعضی از قسمت های آن تعمیر و نگهداری می شد. حدود ۲ هزار سال قبل از میلاد،‌ تمدن مینوسی ها در جزیره کرت یونان، جاده ای ۵۰ کیلومتری ساختند که کاخ Gortyn در بخش جنوبی جزیره را با گذر از کوه ها به کاخ Knossos در شمال جزیره مرتبط می کرد. برخلاف راه قبلی، این راه کاملا فرش شده بود.

لوله کشی

خانه های شخصی مینوسی های باستان آب لوله کشی داشت. یک وان حمام که تقریبا مشابه نمونه های امروزی بود در کاخ Knossos کشف شد. چندین مورد از خانه های شخصی مینوسی ها نیز دارای توالت بود که با ریختن آب تمیز می شد. رومی های باستان نیز توالت های عمومی بسیاری داشتند که به داخل یک سیستم فاصلاب جامع تخلیه می شدند. فاضلاب اصلی در رم، Cloaca Maxima نام داشت که ساخت آن ۶ قرن قبل از میلاد مسیح شروع شد و هنوز نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

رومی های باستان همچنین یک سیستم پیچیده از آب گذر ها داشتند که از آن برای انتقال آب در مسیر های طولانی استفاده می شد. اولین آب گذر رومی در سال ۳۱۲ قبل از میلاد و یازدهمین و آخرین آب گذر در سال ۲۲۶ قبل از میلاد ساخته شد. آب گذر های رومی روی هم ۴۵۰ کیلومتر طول داشتند اما کمتر از ۷۰ کیلومتر آن بالای سطح زمین بود و به وسیله قوس هایی نگهداری می شد.

قرون وسطی و تاریخ مدرن

اختراعات در طول قرون وسطی نیز ادامه داشت و اختراعاتی مانند ابریشم و زین اسب در چند صد سال اولیه پس از سقوط امپراتوری روم ساخته شدند. تکنولوژی قرون وسطایی شاهد استفاده از ماشین های ساده (مانند اهرم، پیچ و قرقره) و ترکیب آن ها برای ساخت ابزار های پیچیده تر مانند فرغان، آسیاب بادی و ساعت ها بود. عصر رنسانس، بسیاری از این نوآوری ها را، از جمله چاپ فشاری (که ارتباط بیشتر علمی را تسهیل کرد)، به همراه آورد و تکنولوژی بیشتر و بیشتر به علم مرتبط شد که این امر موجب آغاز یک چرخه پیشرفت مشترک برای این دو زمینه شد. پیشرفت های تکنولوژیکی در این عصر، عرضه پایدارتر غذا و دسترسی بیشتر به کالاهای مصرفی را به همراه داشت.

انقلاب صنعتی که در قرن هجدهم در بریتانیا آغاز شد، عصر اکتشافات تکنولوژیکی بزرگ، به خصوص در زمینه های کشاورزی، تولید، معدنکاری و متالورژی و حمل و نقل به شمار می رود که نیروی محرک آن کشف ماشین بخار بود. تکنولوژی قدم بعدی خود را در جریان انقلاب دوم صنعتی و با کنترل الکتریسیته برداشت تا بتواند اختراعات جدیدی مانند موتور الکتریکی، لامپ و بسیاری دیگر را معرفی کند. در ادامه،‌ پیشرفت های علمی و کشف مفاهیم جدید منجر به پرواز انسان و پیشرفت هایی در زمینه پزشکی، شیمی، فیزیک و مهندسی شد. پیشرفت چشمگیر تکنولوژی منجر به ساخت آسمان خراش ها و مناطق شهری گسترده شده که ساکنان آن ها برای حمل و نقل خود و غذایشان، به موتور ها متکی هستند. ارتباطات نیز با اختراع تلگراف، تلفن، رادیو و تلویزیون به طرز چشمگیری پیشرفت کرد. اواخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بیستم میلادی، با اختراع هواپیما و اتومبیل، شاهد وقوع انقلابی در زمینه حمل و نقل بود.

قرن بیستم نیز نوآوری های فراوانی را به همراه داشت. در فیزیک، کشف فرآیند شکافت هسته ای منجر به اختراع سلاح های هسته ای و انرژی هسته ای شد. کامپیوتر ها نیز اختراع شدند و در ادامه با کمک ترانزیستور ها و IC ها، ابعاد کوچکتری پیدا کردند. فناوری اطلاعات در ادامه منجر به اختراع اینترنت شد که ما را به عصر فعلی اطلاعات هدایت کرد. انسان ها همچنین توانسته اند با کمک ماهواره ها(که بعدا برای ارتباطات نیز از آن استفاده شد) به کاوش فضا بپردازند و حتی در ماموریت هایی، انسان را به ماه بفرستند. در پزشکی، این عصر نوآوری هایی مانند جراحی قلب باز و در ادامه، درمان با استفاده از سلول های بنیادی، داروها و درمان های جدید را در پی داشت.

روش ها و سازمان های پیچیده تولید و ساخت برای ابداع و حفظ این تکنولوژی های جدید ضروری هستند و به این ترتیب، صنایع جدیدی برای پشتیبانی و توسعه نسل های متوالی از ابزار های مختلف، که روز به روز پیچیده تر نیز می شوند، به وجود آمده اند. تکنولوژی جدید بیش از پیش بر تمرین و آموزش تکیه دارد. طراحان، سازندگان، افراد پشتیبان و کاربران آن اغلب به تمرین های پیچیده عمومی و خاص نیاز دارند. علاوه بر این، این تکنولوژی ها به حدی پیچیده شده اند که زمینه هایی جدید، از قبیل مهندسی، پزشکی و علوم کامپیوتر برای پشتیبانی از آن ها ابداع شده اند و سایر زمینه ها مانند ساخت و ساز، حمل و نقل و معماری را نیز پیچیده تر کرده اند.

فناوری یعنی چه؟

فلسفه تکنولوژی

تکنیک گرایی

به طور کلی، تکنیک گرایی عبارت است از باور به مفید بودن تکنولوژی برای جوامع انسانی. در حالت افراطی، تکنیک گرایی، “رویکردی بنیادی برای کنترل واقعیت و حل همه مشکلات با استفاده از روش ها و ابزار های علمی-تکنولوژیکی” است. به عبارت دیگر، انسان ها با استفاده از تکنولوژی، روزی خواهند توانست بر همه مشکلات غلبه کنند و حتی آینده را نیز کنترل کنند. برخی افراد، مانند Stephen Monsma این ایده ها را به کنار گذاشته شدن دین به عنوان یک اقتدار اخلاقی مرتبط می کند.

خوش بینی نسبت به تکنولوژی

فرضیات خوشبینانه توسط طرفداران ایدئولوژی هایی مانند ترابشریت یا تکینگی تکنولوژی مطرح می شود که توسعه تکنولوژیکی را برای جامعه و شرایط انسانی، عموما مفید محسوب می کنند. در این ایدئولوژی ها، توسعه تکنولوژیکی از نظر اخلاقی، خوب است.

طرفداران ترابشریت عمدتا اعتقاد دارند که هدف تکنولوژی، غلبه بر موانع است و چیزی که از آن به عنوان شرایط انسانی یاد می کنیم مانعی بیش نیست که باید بر آن غلبه کرد.

تکینه گرایان به نوعی از تغییر شتابدار اعتقاد دارند. تغییر شتابدار یعنی این که نرخ پیشرفت تکنولوژی با به دست آوردن تکنولوژی های بیشتر، افزوده می شود و این امر پس از اختراع هوش عمومی مصنوعی که در آن پیشرفت تقریبا بی نهایت است، منجر به تکینگی خواهد شد. تخمین ها برای تاریخ تکینگی متفاوت است اما Ray Kurzweil، یکی از آینده پژوهان برجسته، معتقد است تکینگی در سال ۲۰۴۵ اتفاق می افتد.

او همچنین به خاطر بیان تاریخ جهان در ۶ عصر شناخته می شود:

عصر فیزیکی-شیمیایی
عصر حیات
عصر انسان/مغز
عصر تکنولوژی
عصر هوش مصنوعی
عصر استعمارگرایی فضایی.

رفتن از یک عصر به عصر دیگر، خود نوعی تکینگی به شمار می رود و بازه زمانی سرعت گرفتن پیشرفت ها در قبل از آن مشاهده می شود. هر عصر، زمان کوتاه تری طول می کشد که معنی آن این است که کل تاریخ جهان، خود یک رویداد تکینگی عظیم به شمار می رود.

برخی منتقدان، این ایدئولوژی ها را به عنوان مثال هایی از علم گرایی و آرمان شهر تکنولوژیکی قلمداد می کنند و از ایده غلبه بر محدودیت های بدن انسان یا تکینگی تکنولوژیکی هراس دارند. برخی افراد معتقدند کارل مارکس، نسبت به تکنولوژی خوش بین بوده است.

بدبینی و منتقدان تکنولوژی

در سمت افراد تقریبا بدبین به تکنولوژی، فلسفه دانانی مانند Herbert Marcuse و John Zerzan قرار دارند که اعتقاد دارند جوامع تکنولوژی گرا به صورت ذاتی، دارای نقص هستند. آن ها معتقدند نتیجه اجتناب ناپذیر چنین جامعه ای این است که به مرور، بیشتر تکنولوژی گرا می شود و در مقابل، آزادی و سلامت روانی خود را از دست می دهد.

بسیاری از افراد، از جمله لادایت ها و فیلسوف برجسته Martin Heidegger، نگرانی های جدی(اما نه تعیین کننده) در مورد تکنولوژی دارند. بنا به اظهارات محققان Heidegger یعنی Hubert Dreyfus و Charles Spinosa، “Heidegger با تکنولوژی مخالف نیست. او امیدوار است ماهیت تکنولوژی را به گونه ای آشکار کند که دیگر به هیچ طریق نتواند ما را به یک اجبار برجسته شده، یعنی ادامه مسیر به همراه تکنولوژی به صورت کورکورانه یا کاری که منجر به همان نتیجه می شود، یعنی شورش بر علیه آن از سر ناامیدی، محدود کند. در واقع، او قول می دهد که “اگر ما با تمام وجود ماهیت تکنولوژی را بپذیریم، به صورت غیرمنتظره خودمان را در میان یک ادعای آزادی می یابیم.” این کار مستلزم داشتن یک رابطه پیچیده تر با تکنولوژی نسبت به آن چیزی است که افراد خوش بین و بدبین به تکنولوژی می خواهند اجازه دهند.

برخی از تکان دهنده ترین انتقاد های وارد به تکنولوژی در کتاب هایی که امروزه به عنوان آثار ادبی کلاسیک ویران شهری شناخته می شوند، مانند کتاب “دنیای قشنگ نو” نوشته Aldous Huxley، پرتقال کوکی نوشته Anthony Burgess و ۱۹۸۴ نوشته George Orwell، مطرح شده است. در نمایشنامه فاوست گوته، این که فاوست روح خودش را در قبال قدرت بر روی دنیای واقعی به شیطان می فروشد، اغلب به عنوان استعاره ای از استفاده از تکنولوژی های صنعتی قلمداد می شود. اخیرا، کار های علمی تخیلی مدرن، مانند کارهای Philip K. Dick و William Gibson و فیلم هایی مانند Blade Runner یا Ghost in the Shell نگرش شدیدا متضاد یا محتاطانه را نسبت به تاثیر تکنولوژی بر جوامع انسانی و هویت او، به نمایش می گذارند.

Neil Postman منتقد فرهنگی فقید، جوامعی که از ابزار استفاده می کنند را از جوامعی تکنولوژیکی و آنچه آن ها را تکنوپولیس ها قلمداد می کند جدا دانست. منظور از تکنوپولیس ها و جوامع تکنولوژیک، جوامعی است که زیر سلطه ایدئولوژی پیشرفت تکنولوژیکی و علمی هستند به طوری که سایر فعالیت ها و ارزش های فرهنگی و جهان بینی های مختلف در آن ها حذف می شوند یا آسیب می بینند.

Darin Barney نیز مطالبی را در زمینه تاثیر تکنولوژی بر روی پیاده سازی فرهنگ شهروندی و دموکراتیک نوشته است و در آن ها بیان کرده که تکنولوژی را می توان به عنوان ۱) موضوع بحث سیاسی ۲) وسیله یا واسطه گفتگو و ۳) محیطی برای مشورت دموکراتیک و شهروندی تفسیر کرد. به عنوان محیطی برای فرهنگ دموکراتیک، Barney معتقد است تکنولوژی تمایل دارد تا مطرح شدن سوالات اخلاقی را، شامل این سوال که زندگی خوب از چه چیزی تشکیل شده است، تقریبا غیر ممکن کند زیرا خودش پاسخ این سوال ها را می دهد: یک زندگی خوب، زندگی است که شامل استفاده بیشتر و بیشتر از تکنولوژی باشد.

Nikolas Kompridis نیز در مورد خطرات تکنولوژی های جدید، مانند مهندسی ژنتیک، نانوتکنولوژی، زیست شناسی مصنوعی و رباتیک نوشته است. او هشدار می دهد که این تکنولوژی ها، چالش های بی سابقه و جدیدی را برای بشر ایجاد می کنند. این چالش ها شامل امکان تغییر دائمی ماهیت زیستی ما می باشد. این نگرانی ها بین فیلسوف های دیگر، دانشمندان و روشنفکران عمومی(مانندFrancis Fukuyama ،Jürgen Habermas ، William Joy وMichael Sandel ) نیز وجود دارد و آن ها نیز مطالبی را در زمینه مسائل مشابه مطرح کرده اند.

یکی دیگر از منتقدان برجسته تکنولوژی، Hubert Dreyfus است که کتاب هایی مانند “در مورد اینترنت” و “کار هایی که کامپیوتر ها هنوز نمی توانند انجام دهند” را در این زمینه منتشر کرده است.

رساله بد نام تر ضد تکنولوژی، “جامعه صنعتی و آینده آن” نام دارد که توسط Ted Kaczynski، تروریست و مسئول چندین بمب گذاری در ایالات متحده در چندین روزنامه( بعدا در چندین کتاب) به عنوان بخشی از تلاشش برای پایان دادن به مجموعه بمب گذاری های خود بر علیه زیر ساخت های تکنولوژیک-صنعتی چاپ شد. علاوه بر این، خرده فرهنگ هایی وجود دارند که با بخشی از تکنولوژی یا بیشتر آن مخالفند که از بین آن ها می توان به خرده فرهنگ هایی مانند off-gridder ها اشاره کرد.

تکنولوژی مناسب

ایده تکنولوژی مناسب در قرن بیستم و توسط متفکرانی مانند E. F. Schumacher و Jacques Ellul مطرح شد تا بتوان موقعیت هایی را توصیف کرد که در آن استفاده از تکنولوژی های بسیار جدید یا آن هایی که به دسترسی به یک زیرساخت مرکزی یا اجزا و مهارت های وارداتی از قسمت های دیگر نیاز دارند، خیلی مطلوب نیست. یکی از دلایل ظهور جنبش بوم روستا (روستای پایدار) نیز به دلیل همین نگرانی ها بود.

خوش بینی و بدبینی نسبت به تکنولوژی در قرن بیست و یکم
این بخش بر روی نگرانی های آمریکایی ها تمرکز دارد اما می توان به طور کلی آن را به سایر کشور های غربی نیز تعمیم داد.

کمیت و کیفیت ناکافی اشتغال برای آمریکایی ها یکی از چالش های بنیادی اقتصادی است که با آن مواجه شده ایم. ارتباط بین تکنولوژی و این مشکل چیست؟

Jared Bernstein: این شکاف مهارتی نیست که حقوق ها را پایین نگه داشته است. اقتصاد ضعیف و عوامل دیگر هستند که باعث این مشکل شده اند.

Jared Bernstein، همکار ارشد در مرکز اولویت های سیاست گذاری و بودجه، در مقاله خود این ایده مورد قبول که اتوماسیون و به طور کلی تر، پیشرفت های تکنولوژیکی عامل اصلی مشکل روز افزون بازار کار هستند را زیر سوال می برد. به نظر می رسد تز او رویکرد سومی بین خوش بینی و بدبینی است. اساسا او رویکردی بی طرف را در قبال ارتباط بین تکنولوژی و مشکلات آمریکایی ها در زمینه بیکاری و حقوق کم در پیش گرفته است.

او برای دفاع از نظر خود، دو بحث را مطرح می کند. اول این که به خاطر پیشرفت های تکنولوژیک اخیر، تعداد بیشتری از کارگران کار خود را از دست می دهند. با این وجود، شواهد علمی نمی تواند به طور واضح ثابت کند که تکنولوژی به قدری کارگران را بیکار کرده که بیشتر از آن که مشکلات را حل کند، مشکل به وجود آورده باشد. در حقیقت، اتوماسیون مشاغل تکراری را تهدید می کند اما شغل های رده بالاتر هنوز هم ضروری هستند زیرا آن ها مکمل تکنولوژی محسوب می شوند. علاوه بر این، جایگزین کردن کار های دستی که به قضاوت انعطاف پذیر و عقلانیت نیاز دارد توسط ماشین ها هنوز هم دشوار است. ثانیا، تحقیقات علمی ارتباط شفافی را بین پیشرفت های تکنولوژیک اخیر و روند تغییرات حقوق در دهه های گذشته نشان نداده است.

در نتیجه، بنا به نظرات های Bernstein، به جای تمرکز بر تکنولوژی و تاثیرات فرضی آن بر افزایش بیکاری و کاهش حقوق ها، باید در مورد سیاست های غلط که نمی توانند عدم تعادل در تقاضا، تجارت، درآمد و فرصت را جبران کنند، نگران بود.

برای افرادی که از اینترنت و موبایل به طور بیش از حد استفاده می کنند، تجربه احساس خستگی در نتیجه به هم خوردن الگو های خوابشان، امری محتمل است. مطالعات پیوسته نشان داده اند که افزایش BMI و وزن، اغلب در افرادی که زمان زیادی را در فضای مجازی می گذرانند و ورزش نمی کنند دیده می شود. استفاده زیاد از اینترنت در نمرات کم دانش آموزان نیز نمود پیدا می کند. همچنین به این نکته نیز اشاره شده که استفاده از تلفن همراه در حین رانندگی تعداد تصادفات جاده ای را، به خصوص در بین نوجوانان، افزایش می دهد. از نظر آماری، تعداد تصادفات نوجوانان چهار برابر افراد بالای بیست سال یا بیشتر است و درصد بسیار زیادی از نوجوانان در هنگام رانندگی پیامک می نویسند(۸۱ درصد) و پیامک می خوانند(۹۲ درصد). در این زمینه، رسانه های جمعی و تکنولوژی تاثیر منفی بر روی سلامت جسمی و ذهنی افراد دارند.

سیستم های تکنولوژیکی پیچیده

Thomas P. Hughes می گوید به دلیل این که تکنولوژی به عنوان راه کلیدی برای حل مشکلات در نظر گرفته می شود، ما باید نسبت به خصوصیات پیچیده و متنوع آن آگاهی بیشتری داشته باشیم تا بتوانیم از بهره بیشتری ببریم. تفاوت بین یک چرخ یا یک قطب نما و ابزار آشپزی مثل اجاق گازی یا فر چیست؟ آیا می توانیم همه آن ها، تنها بخشی از آن ها یا هیچ کدام از آن ها را به عنوان تکنولوژی محسوب کنیم؟

بنا به صحبت های Hughes، تکنولوژی اغلب با معنای محدود در نظر گرفته می شود. “تکنولوژی فرآیندی خلاقانه، شامل استفاده از نبوغ انسان است.” تاکید این تعریف بر روی خلاقیت، از تعاریف بدون قید که ممکن است به طور اشتباه تکنولوژی های آشپزی را نیز شامل شود، اجتناب می کند.

با این حال، به دلیل این که تکنولوژی در همه جا وجود دارد و اوضاع و شرایط جوامع را تغییر داده است، Hughes معتقد است مهندسین، دانشمندان و مدیران اغلب اعتقاد دارند می توانند با کمک تکنولوژی دنیا را به شکل دلخواهشان در بیاورند. آن ها اغلب فرض می کنند تکنولوژی به راحتی قابل کنترل است اما این فرض باید به طور جامع زیر سوال برود. برای نمونه، Evgeny Morozov به طور خاص دو مفهوم را به چالش می کشد: “اینترنت محور بودن” و “راه حل گرایی”. اینترنت محور بودن به این ایده اشاره می کند که جامعه ما متقاعد شده اینترنت یکی از پایدارترین و منسجم ترین نیرو ها است. راه حل گرایی ایدئولوژی است که معتقد است هر مشکل اجتماعی را می توان به لطف تکنولوژی و علی الخصوص به لطف اینترنت حل کرد. در حقیقت، تکنولوژی به صورت ذاتی دارای عدم قطعیت ها و محدودیت هایی است. بنا به بررسی نظریه Morozov توسط Alexis Madrigal، نادیده گرفتن این محدودیت ها منجر به ” پیامد های غیر منتظره ای خواهد شد که در نهایت ممکن نسبت به مسائلی که قرار است حل کنند، آسیب بیشتری برسانند.” Benjamin R. Cohen و Gwen Ottinger هم اثرات مختلف تکنولوژی را مورد بحث قرار داده اند.

بنابراین، لازم است تا محدودیت های تکنولوژی و به طور کلی تر دانش علمی، به خصوص در مواردی که با عدالت محیطی و مشکلات مربوط به سلامتی سر و کار دارند، پذیرفته شود. Ottinger این استدلال را ادامه می دهد و معتقد است پذیرش ادامه دار محدودیت های دانش علمی وابسته به درک جدید مهندسان و دانشمندان از نقششان است. چنین رویکردی از تکنولوژی و علم به افراد حرفه ای و فنی نیازی دارد که نقش خود در این فرآیند را به طور متفاوت درک کنند. آن ها باید خود را نه فقط به عنوان ارائه دهندگان اطلاعات و راه حل های فنی، بلکه به عنوان شرکت کنندگانی که در تحقیق و حل مشکلات مشارکت می کنند در نظر بگیرند.

تکنولوژی آینده

نظریات تکنولوژی اغلب تلاش می کنند تا آینده تکنولوژی را بر مبنای علم و تکنولوژی های فوق پیشرفته امروزی پیش بینی کنند. اما به طور مشابه با همه پیش بینی هایی که از آینده انجام می شود، پیش بینی تکنولوژی نیز قطعی نیست.

در سال ۲۰۰۵، Ray Kurzweil پیش بینی کرد که بخش بزرگی از آینده تکنولوژی شامل انقلاب GNR یعنی هم پوشانی شدید ژنتیک، نانوتکنولوژی و رباتیک است که در بین آن ها رباتیک از همه مهم تر است.

ممکن است شما دوست داشته باشید
اشتراک
اطلاع از
guest
0 دیدگاه
بازخورد های درون متن
مشاهده همه نظرات